پایگاه خبری تحلیلی شعار سال

سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۲۲۴۸۷۸
تاریخ انتشار: ۱۳ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۰:۱۶
سازمان ملل متحد از طریق دفتر مرکزی «برنامه اسکان بشر» مستقر در این سازمان، وضعیت سال ۲۰۱۹ مناطق شهری جهان را پایش کرده و با شناسایی پنج بحران اساسی در کمین شهرها، درباره بی‌تفاوتی به تشدید آنها هشدار داده است. در این بررسی که حداقل ۱۵۰ کشور دنیا از جمله ایران را در بر می‌گیرد، از «رشد زاغه‌نشینی و کمبود مسکن در استطاعت، دسترسی سخت به حمل و نقل عمومی، شکل پرخطر دفع زباله، آلودگی هوا و فقر فضاهای عمومی باز» به عنوان تهدیدات جدید جمعیت شهرنشین معرفی شده است.

شعارسال: گزارش جدید سازمان ملل متحد از اوضاع شهرها، به دنبال تعریف یک دستور کار جهانی برای مدیران شهری در سال ۲۰۱۵، تهیه و منتشر شده تا اکنون پس از ۵ سال، کارنامه دولت‌های مرکزی و محلی بابت میزان تحقق «اهداف مرتبط با کاهش فقر و بدمسکنی و تسلط با تغییرات اقلیمی» مورد ارزیابی قرار بگیرد و هشدارهای لازم به شهرها داده شود. نتایج این بررسی نشان می‌دهد در دنیا از هر ۴ نفر، یک نفر زاغه‌نشین است به این معنا که در سکونتگاه غیررسمی و فاقد امکانات و خدمات حداقلی زندگی می‌کند. این وضعیت که به کم‌کاری و ضعف سرمایه‌گذاری در بازار ساخت و عرضه مسکن در استطاعت مربوط می‌شود، هشدار سازمان ملل درباره تبعات بی‌توجهی به صورت مساله را در پی داشته است. محتوای گزارش جهانی درباره اوضاع شهرها، یک بازار کار برای سرمایه‌گذاری آتی در شهرها را «ساخت و سازهای مسکونی ارزان قیمت و البته در استطاعت خانوارهای جامعه هدف و فاقد مسکن مناسب» معرفی کرده است. در حوزه حمل و نقل عمومی در شهرهای جهان نیز چالش دسترسی سریع به ایستگاه‌های مترو و اتوبوس مطرح است به‌طوری که در حدود یک سوم از کشورهای جهان، از هر دو نفر ساکن در شهرها، یک نفر به شبکه حمل و نقل عمومی دسترسی مناسب و آسان ندارد. سرمایه‌گذاری در این حوزه نیز دومین فوریت‌ توسعه شهری اعلام شده است.

در فهرست فوریت‌های سرمایه‌گذاری در شهرهای جهان، «تامین تجهیزات مدرن دفع زباله، سیستم‌های کاهنده ذرات معلق و آلاینده در هوا و همچنین ایجاد فضاهای باز عمومی برای اجتماع و گذران اوقات فراغت جمعیت شهری در بیرون از محل سکونت» نیز نه به عنوان پیشنهاد که در قالب نیاز ضروری مناطق شهری مطرح شده است. جهان به سرعت در حال «شهری‌شدن» است. از سال ۲۰۰۷، بیش از نیمی از جمعیت جهان زندگی شهری را تجربه می‌کنند، نرخی که پیش‌بینی می‌شود تا ۲۰۳۰ به ۶۰ درصد از جمعیت جهان افزایش یابد. نواحی شهری با سهم ۶۰ درصدی از تولید‌ناخالص‌داخلی جهان، موتور قدرتمند رشد اقتصادی هستند. با این حال ۷۰ درصد از انتشار گاز کربن جهان و بیش از ۶۰ درصد از بهره‌برداری منابع مربوط به شهرها است. افزایش جمعیت حاشیه(زاغه‌)نشین، خدمات و زیرساخت‌های ناکافی و تحت‌فشار (همچون جمع‌آوری زباله، سیستم‌های آب‌وفاضلاب، جاده‌ها و حمل‌ونقل)، تشدید آلودگی هوا و گسترش بی‌نظم نواحی نیز از دیگر پیامدهای رشد سریع «شهری‌شدن» است. به گزارش گروه اقتصاد بین الملل روزنامه «دنیای اقتصاد» در این رابطه برای رسیدگی به این چالش‌ها، ۱۵۰ کشور جهان طرح‌های ملی شهری را توسعه‌ داده‌اند که در حال حاضر حدود نیمی از آنها به مرحله اجرا درآمده است. به عقیده صاحب‌نظران، اطمینان از اجرای مناسب و کامل این طرح‌ها می‌تواند به توسعه‌ پایدار و در راستای منافع همه کمک کند.

سبقت شهری‌شدن از مسکن

در گزارش «اهداف توسعه پایدار ۲۰۱۹» سازمان ملل متحد آمده است، بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۴ سهم جمعیت زاغه‌نشین مناطق شهری جهان با کاهش ۲۰ درصدی از ۲۸ به ۲۳ درصد رسید. در سال‌های اخیر اما این روند مثبت معکوس شده است، تا جایی که در ۲۰۱۸ جمعیت این نواحی افزایش ۵/ ۲۳ درصدی یافت. طی این روند کل جمعیت ساکن در محله‌های زاغه‌نشین جهان به بیش از یک میلیارد نفر رسیده است. ۸۰ درصد از این جمعیت تنها در سه منطقه هستند: شرق و جنوب‌شرقی آسیا (۳۷۰ میلیون نفر یا سهم حدود ۳۶ درصدی)، جنوب صحرای آفریقا (۲۳۸ میلیون) و آسیای مرکزی و جنوبی (۲۲۷ میلیون). برآوردها حاکی از آن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۳ میلیارد نفر از جمعیت جهان به مسکن مناسب و در توان خرید نیاز خواهند داشت. افزایش روزافزون زاغه‌نشینی ناشی از پیشی گرفتن نرخ رشد «جمعیت» و «شهری‌شدن» از ساخت‌وساز مسکن جدید ارزان است. مسکن در توان خرید جزو حقوق اولیه انسانی است، و فقدان آن منجر به وخامت عدالت و فراگیری شهری، سلامت و امنیت و فرصت‌های زندگانی می‌شود. در این رابطه برای ارائه مسکن در توان خرید همه، تجدید در مسیر سیاست‌گذاری‌ و افزایش سرمایه‌گذاری ضروری است.

حمل‌ونقل عمومی

حمل‌ونقل عمومی عنصر حیاتی برای شهروندان و کاتالیزوری برای رشد اقتصادی و فراگیری اجتماعی محسوب می‌شود. با وجود افزایش روزافزون جمعیت شهرها، استفاده از حمل‌ونقل عمومی اما به کمک مقابله با آلودگی هوا و تغییرات آب‌وهوایی آمده است. بر اساس آمارهایی که در ۲۰۱۸ از ۲۷۷ شهر ۷۸ کشور جهان جمع‌آوری شد، ۵۳ درصد از ساکنان شهرها دسترسی مطلوب به حمل-ونقل عمومی – ۵۰۰ متر مسیر پیاده‌روی به ایستگاه‌های اتوبوس یا دسترسی ۱۰۰۰ متری به ترمینال‌های مترو یا بنادر – داشتند. بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴ در عمده مناطق سهمی از جمعیت استفاده‌کننده از حمل‌ونقل عمومی نزدیک به ۲۰درصد افزایش یافت. البته جنوب صحرای آفریقا جزو مناطق کمتر برخوردار در این حوزه بوده است و تنها ۱۸ درصد از ساکنان آن دسترسی مناسب به حمل‌ونقل عمومی داشتند. در برخی مناطق که دسترسی به حمل‌ونقل عمومی ضعیف است، مدل‌های حمل‌ونقل غیررسمی در دسترس‌تر و در بسیاری از موارد جوابگوی تقاضای حمل‌ونقلی هستند. در این رابطه برای اطمینان از دسترسی همه (به ویژه زنان، کودکان و افراد ناتوان) به حمل‌ونقل پایدار به تلاش‌های بیشتری نیاز است. به گزارش «سازمان ملل»‌ شاخص رضایت از حمل‌ونقل عمومی ایران مقدار ۸/ ۶۶ واحدی دارد، مقداری که هر چند بیانگر وضعیت چالشی است اما به سرعت در حال پیشرفت است.

بحران زباله شهری

بر اساس آمارهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸، در سطح جهانی ۲ میلیارد نفر بی‌بهره از خدمات جمع‌آوری زباله و ۳ میلیارد نفر فاقد دسترسی به تجهیزات کنترل‌شده دفع زباله بودند. با تشدید روند «شهری شدن»، افزایش درآمدها و حرکت اقتصادها به سمت مصرف‌گرایی تنها می‌توان وخیم‌تر شدن این مشکلات را انتظار داشت. در این باره پیش‌بینی می‌شود مجموع تولید زباله جهان از حدود ۲میلیارد تن در ۲۰۱۶، با دو برابر شدن به ۴ میلیارد تن برسد. بخش جمع‌آوری‌شده زباله‌های خشک شهری از ۷۶ درصد بازه‌ ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ به ۸۱ درصد در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ افزایش یافت. البته این به آن معنی نیست تماما به طرق مناسب بوده است. در بسیاری از شهرهای کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط، تجهیزات دفع زباله‌های خشک به صورت رهاسازی و انباشت در مکان‌های باز است، امری که آلودگی‌ هوا، آب و خاک را در پی دارد (همچون آلودگی‌های پلاستیکی و انتشار گازهای گلخانه‌ای مانند متان). بر این اساس عمده مناطق جهان نیاز مبرم به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مدیریت زباله به منظور رسیدگی به زباله‌های خشک دارند.

آلودگی هوا

در سال ۲۰۱۶ از هر ۱۰ شهرنشین، یک نفر هوای آلوده تنفس می‌کرد، هوایی که بر اساس دستورالعمل کیفیت هوای «سازمان جهانی بهداشت» در بردارنده بیش از ۱۰ میکروگرم ذرات ۵/ ۲ میکرون است. بیش از نیمی از این افراد حداقل ۵/ ۲ برابر هوای آلوده‌تر از سطح مجاز دستورالعمل تنفس می‌کردند. بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ کیفیت هوا برای بیش از ۵۰ درصد از جمعیت جهان بدتر شد. آسیای مرکزی و جنوبی به همراه جنوب صحرای آفریقا دو منطقه‌ای هستند که بیشترین افزایش را در تراکم ذرات معلق تجربه کرده‌اند. بر اساس آمارهای «گزارش توسعه پایدار ۲۰۱۹» سازمان ملل، شاخص میانگین سالانه تراکم ذرات کمتر از ۵/ ۲ میکرون مناطق شهری ایران مقداری معادل ۳۹ واحد دارد که وضعیت بحرانی و رو به‌وخامت را به تصویر می‌کشد.

در سال ۲۰۱۶، کیفیت هوای ۹۷ درصد از شهرهای با جمعیت بیش از ۱۰۰ هزار نفر کشورهای کم‌درآمد و با درآمدمتوسط، وخیم‌تر از سطح کیفیت دستورالعمل بود، نرخی که برای کشورهای با درآمد بالا ۴۹ درصد گزارش شده است. آلودگی هوای ناشی از ترافیک، صنایع، تولید برق، سوزاندن زباله و احتراق سوخت خانگی در کنار آلودگی هوای خانوار، تهدیداتی جدی را متوجه سلامت انسان‌ها و تلاش‌های مقابله با تغییرات آب‌وهوایی می‌کند. بیش از ۹۰ درصد از مرگ‌ومیرهای ناشی از آلودگی هوا در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط اتفاق می‌افتد، کشورهایی که عمدتا در آسیا و آفریقا واقع هستند.

فضای عمومی

شکل‌گیری استخوان‌بندی شهرها بر مبنای شبکه‌ای از خیابان‌ها و فضاهای عمومی است که دیگر ابعاد زندگی شهری به آن تکیه دارند. شهرهایی که از فضای عمومی ناکافی، بد طراحی‌شده یا به انحصار درآمده رنج می‌برند، بیشتر در معرض شکاف و اختلاف اجتماعی-اقتصادی قرار دارند. بر این اساس، سرمایه‌گذاری در شبکه‌هایی از جاده‌ها و فضاهای عمومی آزاد، منجر به بهبود بهره‌وری شهری، معیشت شهروندان، دسترسی به بازارها، اشتغال و خدمات عمومی خواهد شد، به خصوص درکشورهایی که بیش از نیمی از نیروی‌کار شهری غیررسمی هستند. بر اساس آمارهایی که در سال ۲۰۱۸ از ۲۲۰ شهر در ۷۷ کشور جهان جمع‌آوری شد، تنها معدودی از شهرها توانسته‌اند سیستمی از فضاهای عمومی آزادی که تمام نواحی شهر را پوشش می‌دهد به اجرا درآورند، سیستمی که به سهولت در دسترس تمام شهروندان است. این آمارها نشان می‌دهند سهمی از جمعیت شهرها که دسترسی تا ۴۰۰متر به فضاهای عمومی آزاد دارند به طور میانگین ۳۱درصد است، نرخی که البته در میان شهرها بسیار متفاوت است (از ۵ درصد تا ۹۰ درصد!). البته نرخ‌های پایین لزوما به معنی اختصاص ناکافی زمین‌ها به فضاهای عمومی باز نیست، بلکه بیشتر نشان‌دهنده توزیع نابرابر این فضاها در سطح شهر است.

سایت شعارسال، با اندکی اضافات و تلخیص برگرفته از روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار: 10مرداد1398 ، کدخبر: 3554894: www.donya-e-eqtesad.com


اخبار مرتبط
خواندنیها و دانستنیها
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین