پایگاه خبری تحلیلی شعار سال

سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۲۳۰۲۸۱
تاریخ انتشار: ۰۹ شهريور ۱۳۹۸ - ۲۰:۳۱
اخذ مالیات از نوشابه‌های شیرین‌شده با قند مدت مدیدی است که در سراسر جهان از سوی دولت‌ها انجام می‌شود؛ زیرا اکثر آنها به این نتیجه رسیده‌اند که این مواد فاقد ارزش تغذیه‌ای بوده و بر سلامت عمومی جامعه نیز اثرات مخربی بر جا می‌گذارند.

شعار سال: لازم به ذكر است كه کاهش مصرف قند تأثیر بسزایی بر کاهش گسترش بیماری‌های غیرواگیردار در سطح جهان خواهد داشت. بنا بر شواهد علمی قندها یکی از مهم‌ترین عوامل پوسیدگی‌زا در دندان‌ها بوده و کاهش مصرف آنها باعث کمتر‌شدن خطر پوسیدگی می‌شود. به‌علاوه نباید از تأثیر این مواد در بیماری دیابت نیز غافل شد. تاکنون 28 کشور مالیات مواد قندی را بر غذاها و نوشابه‌ها وضع کرده‌اند و تعداد دیگری از کشورها نیز این مالیات را پیشنهاد داده‌اند.

سازمان بهداشت جهانی نيز در سال 2016 از اخذ مالیات بر نوشابه‌های قندی تا 20 درصد قیمت و حتی بیشتر به منظور کاهش مصرف قند در سطح جوامع حمایت كرده است. اخذ این مالیات با موفقیت بسیاری همراه بوده است. به‌عنوان مثال 34 ایالت در آمریکا در کنار مالیات بر نوشابه‌های قندی، مالیات‌های مشابهی را وضع كرده‌اند. در مکزیک مطالعات بیان‌کننده آن است که در سال اول اجرای این مالیات فروش نوشابه‌های قنددار حدود پنج درصد کاهش داشته و در سال دوم به 9 درصد رسیده است. در خاورمیانه شدیدترین نوع این مالیات در عربستان سعودی و امارات متحده عربی وضع شده است؛ به‌این‌صورت که در امارات مالیات 50‌درصدی بر نوشابه‌های سودا و صد درصدی بر نوشابه‌های انرژی‌زا و دخانیات مقرر شده است.
همه به پيش
تا سال 2018 تقریبا 30 کشور از نقاط مختلف جهان مالیات‌هایی از نوشابه‌ها یا مواد خوراکی اخذ کرده و کشورهای دیگری نیز در حال تصویب مقرراتی مشابه هستند. همان‌گونه که سازمان بهداشت جهانی بر آن تأکید دارد، اخذ مالیات حداقل 20 درصدی قیمت خرده‌فروشی بر نوشابه‌ها و خوراکی‌های قنددار باعث کاهش تدریجی مصرف این‌گونه مواد خواهد شد. این کاهش مصرف منجر به کاهش بيماري‌هاي مرتبط با چاقی، دیابت نوع دو و پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. این موضوع در گزارش «سیاست‌های مالی برای تغییر رژیم تغذیه‌ای و اجتناب از بیماری‌های غیرواگیردار» این سازمان ذکر شده است. غذاهای ناسالم و حاوی درصد بالای کربوهیدرات و چربی که حاوی فیبر کم هستند، در درازمدت به چاقی، بیماری‌های قلبی، دیابت و پوسیدگی دندانی منجر می‌شود؛ بنا بر اين عملکرد راهبردی که با توجه به این عوامل خطر مشترک طراحی شود، مقابله‌ای مؤثر با مجموعه‌ای از بیماری‌های مزمن بوده که هم از لحاظ استفاده مناسب از منابع برای سازمان‌های مختلف مقرون به صرفه است، هم می‌تواند راهکاری قابل اجرا و طولانی‌مدت برای ارتقای سلامت افراد جامعه باشد.

اخذ مالیات از نوشابه‌های قنددار، کاهش درخور‌توجهی در خرید این نوشابه‌ها از سوی مردم را در پی داشته است که این می‌تواند تأثیر بارزی بر سلامت انسان و زندگی بهتر او داشته باشد. البته این تأثیر بر سلامتی بستگی زیادی به نحوه تعامل صنعت با این قانون دارد؛ یعنی درباره نحوه این تعامل قطعیت‌ چندانی وجود ندارد؛ هرچند کاهش چاقی، دیابت و بستری‌شدن در بیمارستان و پوسيدگي دندان‌ها هدف اصلی از وضع این قوانین است؛ ولی درآمد حاصله از این قانون نیز رکن دیگر موضوع است. اکثر کشورها این درآمد را در اجرای برنامه‌هایی برای مدارس و نیز حمایت از ورزش و فعالیت‌های فیزیکی مرتبط با کودکان و نوجوانان هزینه می‌کنند؛ مثلا در مکزیک این درآمد درباره کاهش چاقی سرمایه‌گذاری می‌شود یا در مدارس مناطق محروم اقدام به نصب شیر و آب‌سردکن برای تأمین آب آشامیدنی می‌كنند. در انگلستان 415 میلیون پوند حاصله از مالیات بر مواد قندی بین مدارس توزیع می‌شود تا صرف فعالیت‌های فیزیکی و کلوپ‌های ورزشی و نیز برنامه‌های تغذیه سالم شود تا نهايتا باعث شود جوانان زندگی سالم‌تر و پرتحرک‌تری داشته باشند. در آمریکا مسئولان ایالت فیلادلفیا گفته‌اند که قسمتی از مالیات نوشابه‌های سودا را صرف ایجاد بیش از دو هزار کلاس پیش‌دبستانی برای خانواده‌های کم‌درآمد کرده‌اند و در دو ماه آغازين اين طرح رقمي حدود 12 ميليون دلار روانه خزانه شهر شده است. در ایالت ایلینویز قسمتی از درآمد حاصله صرف کسر بودجه ایالتی شده و بقیه نیز صرف مراقبت‌های بهداشتی و حل مشکلات خانوادگی شده است. در امارات متحده عربی نیز وضع مشابهی گزارش شده که هنگام پایین‌آمدن قیمت نفت توانسته است درآمدهای جدیدی برای دولت فراهم آورد.

درآمد حاصله و ارتقای سلامت دهان
با وجود پیشرفت‌های قابل‌توجه در سلامت دهان و دندان، هنوز بسیاری از جوامع در معرض ابتلا به بیماری‌های دهان و دندان قرار دارند که هیچ محدودیتی نیز از نظر سن، جنس، نژاد یا موقعیت جغرافیایی برای بروز این بیماری‌ها وجود ندارد و تأثیرات نامطلوب این بیماری‌ها در ابعاد فردی و در جامعه قابل رؤیت است. اگرچه ارائه خدمات درمانی غالب‌ترین راه برای مقابله با این بیماری‌هاست، ولی در حقیقت نتوانسته بیماری‌های دهان را درمان و علت ایجاد آنها را با موفقیت برطرف كند. همچنین این خدمات به افراد، جوامع و حکومت‌ها هزینه‌های اقتصادی زیادی را تحمیل می‌کند. گذشته از آن، در بسیاری از جوامع دسترسی مناسب و کافی به خدمات درمانی وجود ندارد.

اولین کنفرانس بین‌المللی ارتقای سلامت که در سال 1986 در شهر اتاوای کانادا برگزار شد، اصولی را برای فعالیت مؤثرتر منتشر کرد که با وجود گذشت سال‌ها، اصول اتاوا هنوز هم برنامه‌ای بنیادی برای تغییر به شمار می‌روند و به‌ طور مستمر به‌عنوان چارچوبی برای بهبود عملکرد مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از اصول فعالیت‌های ارتقای سلامت، ایجاد سیاست‌های عمومی سلامتی (Building Healthy Public Policy) است. به عبارت دیگر ارتقای سلامت فراتر از ارائه مراقبت‌ها و خدمات بهداشتی بوده و علاوه‌بر بخش سلامت، سایر بخش‌ها و سازمان‌ها در یک کشور در تمامی سطوح، مسئولیت تأمین سلامت مردم را برعهده داشته و پیامدهای ناشی از تصمیمات و قوانین آنها بر سلامت افراد جامعه اثر می‌گذارد. تمامی سازمان‌هایی که زیر نظر وزارت بهداشت اداره نمی‌شوند نیز موظف‌اند در فراهم‌آوردن محصولات سالم‌تر و با دسترسی مناسب‌تر برای مردم تلاش کنند. ازجمله سیاست‌های عمومی سلامتی می‌توان به وضع قوانین مالیاتی بر تولیدکنندگان و واردکنندگان انواع شکلات و شیرینی اشاره كرد. باوجوداین اگرچه سازمان بهداشت جهانی نیز به ‌طور شفاف تأثیرات منفی نوشابه‌های قنددار بر چاقی، دیابت و پوسیدگی دندان‌ها را متذکر شده، ولی دیده شده که قسمت زیادی از این مالیات‌های اخذشده صرف جلوگیری از چاقی و دیابت شده و منابعی برای بهبود بهداشت دهان و دندان اختصاص نمی‌یابد.

در چنین شرایطی، مهم است که درآمدهای حاصل از مالیات بر مواد قندی درخصوص بهداشت دهان و دندان و نیز استراتژی‌های مربوطه و آموزش به عامه مردم سرمایه‌گذاری شود. این موضوع از آن جهت دارای اهمیت است که اگرچه در دهه‌های اخیر شیوع و شدت پوسیدگی دندان‌ها در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته رو به کاهش بوده، اما هنوز شیوع بالا و شدت ابتلا به پوسیدگی دندانی از مشکلات عمده کشورهای درحال‌توسعه، ازجمله کشور ما به‌ شمار می‌رود. ضمنا پوسیدگی دندانی و پیامدهای حاصل از آن می‌تواند منجر به درد بسیار شدید، ناراحتی و ازدست‌رفتن عملکرد مطلوب سیستم ماضغه شده که متعاقبا می‌تواند باعث غیبت از کلاس درس یا محل کار شده و زیان‌های اقتصادی کلانی برای خانواده و جامعه را به دنبال داشته باشد. بنابراين قسمتی از این درآمد باید در جهت فعالیت‌های سلامت دهان و دندان‌پزشکی پیشگیری صرف شود. سلامت دهان و دندان، بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت عمومی افراد بوده و بدون آن سلامت عمومی تحقق نخواهد یافت. بنابراین هر اقدامی که درخصوص ارتقای سلامت دهان انجام گیرد حرکتی در جهت ارتقای سلامت عمومی مردم است. در احکام مالیاتی قانون بودجه سال 1392 کل کشور، بندي به‌ صورت زير درج شده است: «دولت مکلف است از طریق سازمان امور مالیاتی، در مقاطع سه‌ماهه، درآمد حاصل از افزایش 5‌1درصدي قیمت نوشابه گازدار قندی تولید داخل و 0‌2درصدي قیمت نوشابه گازدار قندی وارداتی (به‌استثنای نوشابه‌های با پایه میوه و انواع دوغ بدون گاز) را دریافت و به حساب ردیف درآمدی 160123 واریز كند. درآمد وصولی به نسبت 60 درصد به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جهت پیشگیری از ديابت و درمان بیماران دیابتی و 40 درصد به وزارت ورزش و جوانان جهت توسعه ورزش همگانی روستایی پرداخت شود». بنابراين پیشنهاد می‌شود که وزارت بهداشت و وزارت ورزش اعلام کنند كه وجوه حاصله از اين بند بودجه در ساليان گذشته در چه پروژه‌ها و برنامه‌هايي هزينه شده و ميزان تأثيرگذاري آنها بر سلامت جامعه به چه صورت بوده است؟ و آيا اين ماليات‌ها بر كاهش مصرف اين نوشابه‌ها مؤثر بوده يا خير و به چه ميزان و آيا نياز به تغيير اين درصدهاي ذكرشده وجود دارد يا خير؟ به‌هرحال به نظر مي‌رسد كه مسئولان باید روي برنامه‌هاي محدودكننده مصرف مواد غيرمفيد توسط شهروندان اصرار ورزيده و ضمنا افزايش ماليات بر خوردني‌هاي چرب و دخانيات را نيز مورد توجه قرار دهند. در زمينه مصرف مبالغ اخذشده نيز مي‌توان برنامه‌هاي متنوعي را مانند نصب آب‌سردكن در فصول گرم يا توزيع مسواك و خميردندان براي مدارس، پادگان‌ها، دانشگاه‌ها و حتي مناطق محروم شهرها و كشور اجرا كرد تا نهايتا از مشكلات حوزه‌هاي مختلف سلامت عمومي تا حدودی کاسته شود. بر اين اساس شايد نياز باشد كه با همكاري تمامي خبرگان و صاحب‌نظران مرتبط با موضوع، يك نقشه‌ راه براي كاهش مصرف خوردني‌هاي غيرمفيد در كشور تهيه شده و براي يك بازه مشخص، وظايف شفاف ارگان‌هاي مختلف تعيين شود. همچنین تشکیل «كميته ماليات سلامت» در هر یک از وزارتخانه‌هاي بهداشت، ورزش، آموزش‌وپرورش و علوم توصیه می‌شود تا اين وزارتخانه‌ها با همكاري يكديگر بتوانند مواردی مانند مالیات بر مواد قندی را مطرح و پس از عبور از مسيرهاي لازم به قانون تبديل كرده و نهايتا نيز درخصوص فعاليت‌ها و پروژه‌هاي اجراشده با درآمد حاصل از اين ماليات‌ها، پاسخ‌گو باشند.

شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از روزنامه شرق، تاریخ انتشار 7 شهریور 98، شماره: 3512


اخبار مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین