سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۶۵۶۳۰
تاریخ انتشار: ۱۹ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۲
انفجار و حملات تروریستی آن هم به فرماندهی داعش هم نتوانست مردمی را که دیروز در حاشیه خیابان با موبایل‌های روشن به تماشا ایستاده بودند، متوقف کند.در گزیده ای از این گفت وگو آمده است: این‌بار ممکن بود به قیمت مرگ آنها تمام شود. صدای گلوله بود و آتش و انفجار.

شعار سال: انفجار و حملات تروریستی آن هم به فرماندهی داعش هم نتوانست مردمی را که دیروز در حاشیه خیابان با موبایل‌های روشن به تماشا ایستاده بودند، متوقف کند.در گزیده ای از این گفت وگو آمده است: این‌بار ممکن بود به قیمت مرگ آنها تمام شود. صدای گلوله بود و آتش و انفجار.

گفتند کارِ داعش است و عملیات انتحاری است، تصاویر و گزارش‌هایی که از حوادث تروریستی دنیا مخابره می‌شود، مثلا همین حادثه اخیر در لندن، اغلب مردم را درحال دویدن و دور شدن از صحنه حادثه نشان می‌دهد. آنها فرار می‌کنند تا در شرایط بحران جانشان را نجات بدهند، اما در ایران در شرایط پرمخاطره‌ای که داعش دیروز به‌پا کرده بود، آنچه در صحنه حادثه مثل همیشه بیشتر به چشم می‌آمد، حضور پرشمار مردمی بود که تحت هیچ شرایطی حاضر به ترک محل حادثه نشدند. بخش قابل توجهی از توان نیروهای امدادی و امنیتی حاضر در صحنه، صرف ساماندهی جمعیت تماشاچیان حاضر در محل حادثه شد.

دیروز همزمان با انتشار اخبار این حادثه در شبکه‌های اجتماعی، مردم تصاویری از حمله اخیر به تهران و نیز حمله به لندن را به اشتراک گذاشتند و با مضامین مختلف به محتوای یکسانی اشاره کردند، به این‌که همه جای دنیا مردم در جریان حوادثی مثل این حمله تروریستی فرار می‌کنند و در ایران از هر جایی که هستند خودشان را به محل حادثه می‌رسانند که ببینند چه خبر شده است!

بسیاری با مقایسه واکنش اجتماعی مردم ایران با شهروندان سایر کشورها نتیجه می‎گیرند آگاهی مردم برای مواجهه با شرایط بحران اندک است و رفتار آنها و مزاحمت و اختلالی که در این شرایط عموما برای نیروهای امدادی دارند را به حساب این می‌گذارند که فرهنگ رفتار اجتماعی درست در شرایط بحران در جامعه جا نیفتاده است. در این زمینه رسانه‌ها و اطلاع‌رسانی شفاف در زمان بحران تا چه اندازه می‌تواند حواشی و پیامدهای اجتماعی منفی را مدیریت کرده و کاهش دهد؟ این پرسش‌هایی است که در ارتباط با حادثه روز گذشته تهران با کارشناسان مطرح کرده‌ایم.

** مردم نباید در زمان بحران خطرپذیر باشند
مهراب شریفی کارشناس مدیریت بحران؛ بحران‌های انسان‌ساخت مانند جنگ و عملیات تروریستی، از نوع بحران‌های تعمدی است که طراحی و برنامه دارد. بحران‌هایی که به درک خطر از اوضاع برمی‌گردد و از این‌رو باید درک خطر در میان مردم بالا برود تا هنگام بروز چنین اتفاقاتی خطرپذیری و ریسک‌پذیری نداشته باشند؛ آن هم در شرایط جغرافیایی که کشور ما در آن قرار گرفته و تروریست‌ها در منطقه درحال جولان دادن هستند. از این‌رو باید مردم به درک از خطر برسند. در حوادث تروریستی ممکن است یکی از برنامه‌های تروریست‌ها این باشد که پس از جمع شدن مردم در یک محل، آن منطقه را منفجر کنند یا وضع گروگانگیری به وجود بیاورند به همین دلیل لازم است به مردمی که در چنین شرایطی در محل می‌مانند و نظاره‌گر حادثه هستند، هشدار بدهیم که تا چه میزان حضورشان در چنین شرایطی خطرناک است.

آنها نه فقط جان خودشان را به خطر می‌اندازند بلکه در کار نیروهای امنیتی و اطلاعاتی هم اختلال ایجاد می‌کنند. در این زمان‌ها فقط و فقط نیروهای امنیتی و امدادرسان باید در محل حادثه حضور داشته باشند چون خطر چنین حوادثی بسیار بیشتر از حوادث طبیعی است و دشمن زنده و با برنامه‌ریزی منتظر است تا آسیب برساند.

** رسانه‌ها در شرایط بحران چه باید بکنند؟/ سرعت، صحت و همبستگی اجتماعی
مجید رضاییان استاد رسانه و علوم ارتباطات؛ نکته نخست و مورد اهمیت در پوشش خبری آن هم هنگام بحران این است که باید وحدت رویه‌ای برای پوشش و همین‌طور ارایه اخبار وجود داشته باشد. معمولا در چنین شرایطی رسانه‌های خبری معتبر ستاد خبری تشکیل می‌دهند. ستاد خبری که در آن یک سرویس سَنتز درست می‌شود. سرویسی متشکل از چند سرویس دیگر. به این معنا که سرویس‌های سیاسی، اجتماعی، دیپلماسی و سایر بخش‌های خبری که به این رویداد مربوطند، با یکدیگر سرویسی را تشکیل می‌دهند و اخبار از این سرویس پخش می‌شود که در شرایط بحران، مدیریت این سرویس اصولا با سردبیر یا معاونانش است تا اخبار لحظه به لحظه و همچنین عکس و فیلم را روی خط خبر قرار دهند.

این درحالی است که در شرایط بحران، آن هم بحران‌های امنیتی، باید جنبه‌های صحت و سقم اخبار بیش از پیش در نظر گرفته شود. باید اخبار به نحوی منتشر شود که بهداشت روانی جامعه را در نظر بگیرند و مقابل ایجاد رعب و وحشت بی‌مورد در دل مردم بایستند. در شرایط بحران هر لحظه ممکن است دچار خطای تشخیص در صحت خبر شویم و کار حرفه‌ای همین تشخیص درست است. از سوی دیگر باید بر اصل سرعت در انتشار اخبار هم تأکید کنیم. در چنین شرایطی، هر لحظه آبستن اتفاقی جدید است و باید در انتشار اخبار سرعت داشت. سرعتی که در آن ناگزیر به رعایت صحت هستیم. این وضع درحالی است که شبکه‌های اجتماعی در سراسر جهان با قدرت بسیار زیادی مشغول کارند و هر لحظه خبری را منتشر می‌کنند و گاهی این موارد می‌تواند به سرعت بر شایعات دامن بزند. از این‌رو لازم است تا مردم آموزش ببینند و بدانند که نباید به هر خبری اعتماد کنند و صرفا باید از طریق رسانه‌های معتبر اخبار را دنبال کنند و وظیفه رسانه‌ها هم این است که در کنار سرعت و صحت، به اصل همبستگی اجتماعی هم پایبند باشند. اصلی که در مواقع بحران اهمیت بسیاری دارد. حال در انتها باید بر نکته‌ای تأکید کنم که بارها گفته شده و آن هم ضعف اطلاع‌رسانی از طریق مبادی رسمی است و چه خوب بود اگر این ضعف یکبار برای همیشه از بین می‌رفت و با پوشش مستقیم و دقیق اتفاق از تلویزیون مدیریت خبریِ اوضاع در دست گرفته می‌شد تا هم بازار شایعات داغ نشود و هم بتوانیم بحران را از طریق اطلاع‌رسانی دقیق مدیریت کنیم.

** سرمایه اجتماعی سازمان‌ها و تاب‌آوری مردم
عباس استاد تقی‌زاده مشاور عالی سازمان مدیریت بحران شهرداری تهران؛ بحران‌هایی مثل حادثه تروریستی دیروز یا حادثه پلاسکو من را به یاد سال‌های ٦٥-٦٦ می‌اندازد. در آن زمان که بمباران هوایی و موشکباران بود، مردم به پشت‌ بام‌ها می‌رفتند و هواپیماها را نگاه می‌کردند. حجم عظیم ملت تماشاگر نشان می‌دهد آموزش‌های درستی صورت نگرفته و مردم آمادگی مواجهه با بحران را ندارند. ما در بحث آموزش عموم مردم ضعیف عمل کرده‌ایم، هم صداوسیما و هم بقیه کسانی که در دستگاه‌های مرتبط با آموزش همگانی کار می‌کردند ضعیف عمل کرده‌اند.

به همین خاطر طی این یکی، دو‌سال گذشته که میزان آمادگی مردم مشخص شده و طرح‌هایی مثل طرح خادم انجام شد و صداوسیما هم فعال‌تر شده، کمی این آمادگی افزایش پیدا کرده ولی همچنان میزان آمادگی و دانش مردم درخصوص حوادث مطلوب نیست. آخرین مطالعه‌ای که انجام دادیم نشان می‌دهد در شرایطی که میزان اطلاعات اولیه مردم حداقل باید ٧٠-٨٠‌درصد باشد، این میزان زیر ٤٠-٥٠‌درصد است. رویکرد کنونی سازمان مدیریت بحران، رویکرد یک مخاطره خاص نیست. فرقی نمی‌کند که حمله تروریستی باشد یا ریزش پلاسکو یا زلزله؛ اقداماتی که مردم باید انجام دهند تقریبا یکسان است. در این‌گونه حوادث لازم است صحنه را ترک کنیم تا نیروهای مسئول، امدادی و امنیتی کارشان را انجام دهند. در هر حادثه‌ای نخستین موضوع بحث امنیت افرادی است که در آن حادثه حضور دارند و بهترین کار ترک کردن منطقی و بدون هجوم محل حادثه است.

یکی از بحث‌هایی که در مورد آمادگی مردم مطرح می‌شود، بحث تاب‌آوری است. تاب‌آوری یعنی آماده بودن برای حوادثی که شناخته شده نیست و ما نمی‌دانیم چه اتفاقی می‌خواهد بیفتد. حوادثی مثل پلاسکو یا اقدامات تروریستی روز گذشته. براساس مطالعه‌ای که به تازگی در تهران انجام دادم، سه عامل اصلی برای این‌که آمادگی مردم را در مواجهه با بلایا بالا ببریم، وجود دارد. نخستین بحث سرمایه اجتماعی است در رأس آن بحث اعتماد است؛ اعتماد به خودشان، به نیروهای‌شان، به دولت‌شان و سازمان‌های مختلف (برای مثال در حادثه دیروز اعتماد به نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات). همین که اعتماد کنند که این‌ گروه‌ها کار خودشان را بلدند و می‌توانند انجام دهند، بسیار مهم است.

دومین عامل بحث امنیت اجتماعی است. هرچقدر میزان امنیت بالا برود اعتماد و تاب‌آوری هم بالا می‌رود. در جامعه‌ای که امنیت نباشد، ترس حاکم می‌شود و رفتارهای مضطربانه و خشن بروز پیدا می‌کند. عامل سوم، آمادگی روانی - اجتماعی است؛ یعنی از نظر روانی آمادگی یک اتفاق را داشته باشید. اگر مردم به این مسأله فکر کنند که ممکن است در تهران حادثه تروریستی اتفاق بیفتد، خودشان را آماده می‌کنند و اطلاعات لازم را به دست می‌آورند.

با اندكي اضافه و تلخيص برگرفته از وب سایت خبرگزاری الف، تاریخ انتشار:18 خرداد 1396، کد خبر: 314000480622، www.alef.ir
اخبار مرتبط
خواندنیها و دانستنیها
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین