شاید بتوان بطور خلاصه پایه ریزی هویت، شخصیت و سرنوشت انسان ها را در تعامل سه ضلع عقل ، نفس و پنج نهاد اصلی اجتماع(آموزش،خانواده، اقتصاد، دین، سیاست) و میزان سرمایه ای که هر فرد یا اجتماع در استقرار درست این سه ضلع بخرج می دهند، جستجو کرد. افراد هر جامعه ای که بتوانند سه مولفه برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای توسعه فردی، برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای رفع نیازهای مادی و اقتصادی، برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای حفاظت از خود ، تدارک ببینند ، هیچ گاه وامانده و درمانده نخواهند شد. حتی چنین جامعه ای، هیچگاه به مسیرهای انحرافی هم کشیده نمی شود. اما شور بختانه ، افراد یا جوامع، برداشت و تمرکز درستی بر عقل و نفس و پنج نهاد اصلی نداشته و همچنین تمایلی در شهروندان برای برنامه ریزی و سرمایه گذاری روی سه گانه توانمند سازی خودشان، رفع نیازهای خودشان و حفاظت از خودشان دیده نمی شود. نتیجه این حد از غفلت عمومی می شود، بیدار باش های مقطعی و موضعی بواسطه سیلی های رویدادی-تاریخی ،آنهم بشکلی تکرار شونده.نتیجه اش می شود ،فرسودگی و خستگی فردی و اجتماعی و دنبال چوپان بودن های مکرر. نتیجه اش می شود خسران دنیوی و اخروی. در کتاب «آزاد: یک کودک و یک کشور در پایان تاریخ» به قلم لیا اوپی، استاد برجسته نظریه سیاسی در مدرسه اقتصاد لندن و ترجمه علیرضا شفیعی‌نسب. لیا اوپی (نویسنده کتاب) در کتاب حاضر، داستان زندگی آمیخته به سیاست خود و مردم آلبانی را با نگاهی نافذ روایت می‌کند و پرسش‌های مهمی را پیش روی خوانندگان قرار می‌دهد: آزادی چیست؟ چه کسانی واقعاً آزادند؟ و چگونه آرمان‌های بزرگ انسانی، در مواجهه با واقعیت و عمل، به ویرانه بدل می‌شوند؟ داستان با زندگی لیا، دخترکی یازده‌ساله، آغاز می‌شود که دنیای او با مفاهیم «جامعه آزاد و بی‌طبقه» و عشق به استالین و «عمو انور» (انور خوجه) گره خورده است. لیا در خانواده‌ای رشد می‌کند که والدینش تلاش می‌کنند نقدهایشان به حکومت را از او پنهان کنند، اما زمزمه‌هایی درباره «رفتن به دانشگاه» خویشاوندان (کنایه‌ای از زندان یا تبعید) و بهانه‌هایی برای قاب نکردن عکس انور خوجه، پیش‌زمینه‌ای از واقعیت پنهان جامعه را به تصویر می‌کشد.با فروپاشی دیوار برلین، ستون‌های جامعه آلبانی نیز به لرزه درمی‌آید. صحنه تکان‌دهنده جدا شدن سر مجسمه استالین در یکی از میادین شهر توسط دانشجویان معترض، نمادی از پایان یک دوران و آغاز آشوبی است که تاریخ دخترک را برای همیشه تغییر می‌دهد. اصطلاحاتی چون «جامعه مدنی»، «اصلاحات ساختاری» و «آزادی زنان» وارد گفتمان عمومی می‌شود، ژست‌ها و واژه‌ها دگرگون شده و رازهای جدیدی شکل می‌گیرند.