پایگاه خبری تحلیلی شعار سال

سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۳۱۱۷۰۴
تعداد نظرات: ۳ نظر
تاریخ انتشار : ۲۵ آبان ۱۳۹۹ - ۰۰:۱۹
کمترین آفت جزئی‌نگری در مطالعات دین‌پژوهی آن است که نگاه واقع‌گرایانه به یک حقیقت دینی یا یک کلّ و مجموعه دینی نداشته و در نتیجه، به شناخت درست و جامعی از آن امر دینی دست نخواهیم یافت.

شعار سال: جزئی‌نگری یا بخشی‌نگری یکی از آفت‌ها یا آسیب‌های مطالعات دین‌پژوهی قلمداد می‌شود که هم ساحت‌ و صورت‌های گوناگونی به خود می‌گیرد و هم ابتلاء و استفاده (خودآگاه و ناخودآگاه) از آن بسیار رونق دارد.

گاه، جزئی‌نگری (در مقابل کلّی‌نگری) می‌تواند به معنای عدم توجه و یا حذف و یا پررنگ کردن بخشی از یک کلّ و مجموعه‌ به هم پیوسته (برخوردار از مؤلفه‌های گوناگونی) باشد.

کمترین آفت جزئی‌نگری در مطالعات دین‌پژوهی آن است که نگاه واقع‌گرایانه به یک حقیقت دینی یا یک کلّ و مجموعه دینی نداشته و در نتیجه، به شناخت درست و جامعی از آن امر دینی دست نخواهیم یافت.

به‌عنوان نمونه عدّه‌ای معتقدند رسالت پیامبر اسلام(ص) منحصر در تبلیغ اخلاقی است و به استناد روایاتی ظاهراً نامعتبر، ایشان را صرفاً یک مرشد معنوی می‎دانند. این دست دیدگاه‌ها را که سابقه‌ طرح آن‌ها در فضای جامعه ما کم هم نیست، می‌توان مصداقی بر نگرش‌های جزئی‌نگری به متن و محتوای دین دانست.

اگر چه رکن اخلاق و آموزه‌های اخلاقی در ادیان الهی و به‌ویژه اسلام (به‌مثابه‌ یک مجموعه‌ منسجم و هدفمند)، بسیار حائز اهمیت بوده و به هیچ روی، امری فرعی و دست دوم قلمداد نمی‌شود امّا با این همه، منحصر دانستن کلّ دین اسلام با تمامی ابعاد گوناگون آن در انحصار اخلاق و ندیدن یا کم‌رنگ کردن سایر ساحت‌های دین، همان آسیب جزئی‌نگری است.

نخست: دین اسلام صرفاً برابر با اخلاق نیست و بخش‌ها و آموزه‌های مهم دیگری هم دارد مانند آموزه‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و معرفتی و تاریخی و تمدنی؛

و دوم آنکه: انسان و جامعه جدای از نیازهای اخلاقی و ارزشی، به امور دیگری هم، وابسته و نیازمند است مانند اندیشه‌ پاک، رفتار پاک، اراده‌ پاک و همچنین جامعه و اقتصاد و سیاست پاک. پس دینی که قادر به پاسخگویی به اصول و مبانی اساسی نیازهای انسان نباشد و تنها به یک بُعد نظر اندازد و از سایر جنبه‌های حیات و سبک زندگی انسان و جامعه غفلت ورزد، دین جامع توحیدی لقب نمی‌گیرد.

در این‌گونه موارد نیازمند نوعی اِشراف، دید کلّی یا وسعت دید داشتن و به بیانی «دیدن پیوندها» هستیم؛ همان که ویتگنشتاین از آن به‌عنوان نوعی فهم یاد می‌کند که فلاسفه باید در جستجوی آن باشند.

بدون تردید، کلّی‌نگری این امکان را به ما می‌دهد که سهم تأثیر و وزن هر جزء را در یک سیستم در نسبت با سایر عناصر دیده و به همین دلیل، به دام نگاه‌های تک بُعدی و یک جانبه‌نگر گرفتار نشویم.

پیشینه‌ این دو رویکرد در قلمرو مطالعات فلسفی و علمی بسیار است و شاید بتوان عناوین و دیدگاه‌هایی مانند اتمیسم، تجزیه‌گرایی، عنصرگرایی و تفکر مکانیستی را در برابر نام‌هایی مانند کلّ‌بینی، ارگانیستی و تفکر سیستمی، در دو دسته‌ زاویه‌ نگاه‌های جزئی‌نگر و کلّی‌نگر قرار داد.

هرآینه همین پیشینه سبب شده تا با اقسام مختلفی از رویکرد جزئی‌نگرانه در انواع ساحت‌های مطالعات دینی مواجه باشیم و از این‌رو، گستردگی و پراکندگی نفوذ این دست نگاه‌ها، به آسیب‌های گوناگون معرفت‌شناسانه و روش‌شناسانه در این قلمرو منجر شده است؛

همچنین هر یک به جزوی چون رسید/ در کف هر کس اگر شمعی بُدی/ فهم آن می‌کرد هر جا می‌تنید/ اختلاف از گفتشان بیرون شدی

 

 

شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از شبکه اجتهاد، تاریخ انتشار: 24 آبان ۱۳۹۹، کد خبر:-، http://ijtihadnet.ir

اخبار مرتبط
خواندنیها-دانستنیها
انتشار یافته: ۳
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۰۷:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
0
0
شناخت درست در زمينه مطالعات ديني تنها در صورتي امكان پذيره كه دين پژوه علاوه بر مطالعات ديني سير در درون هم داشته باشد
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۰۸:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
0
0
مطالعات دين پژوهي در ايران از نظر ساختاري هم مشكل داره نبايد با اين موضوع مثل يك مقالع علمي خالص برخورد كرد
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۳۰
0
0
از نقاط ضعف ما در علوم انسانی، ورود افرادی بدون تخصص کافی به موضوعات است
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین
پرطرفدارترین