پایگاه خبری تحلیلی شعار سال

سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۳۵۶۴۱۳
تاریخ انتشار : ۰۳ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۱:۳۱
اگر در دولت سیزدهم معضلی که صندوق‌های بازنشستگی را به گریزگاهی برای مدیران سیاسی و ناکارآمد و به محلی برای دور زدن «حاکمیت شرکتی» تبدیل کرده، به عنوان بحران شناسایی نشود و مورد هدف بسته‌های سیاستی با ماهیت اقتصادی و اجتماعی صرف و غیرسیاسی، قرار نگیرد، در آینده، دولت و نیرو‌های سیاسی به صاحبان اصلی صندوق‌ها تبدیل می‌شوند.
شعار سال: سال هاست که کارشناسان مدیریت بحران از حاکم شدن یک عادت ویژه در میان حکمرانان سخن می‌گویند: انکار بحران و تهاجم به عوامل درگیر با آن به جای پذیرفتن و مدیریتش؛ گویی که از نظرگاه این منکران بحران، پوچ شمردنش اندازه‌ی آن را کاهش می‌دهد و حتی شاید معجزه وار از روی زمین محوش کند. این طرز برخورد، خود به یک دستگاه فکری تبدیل شده است؛ دستگاهی که در هرجایی می‌تواند بر علیه هرکسی به کار گرفته شود؛ خواه بازنشستگان خواه کشاورزانی که پی نشانی از آب، آبادی‌های خالی از سکنه را پیاده گز می‌کنند و خواه جوان دهه شصتی در جست و جوی کار باشند. این طرز تفکر به آن بازنشسته می‌گوید:، چون تو بازنشسته شده‌ای دولت باید از بودجه مملکت بزند و حقوقت را بدهد. به کشاورز می‌گوید: اگر برای محصولت آب نمیخواستی کم آبی نداشتیم و به آن جوان می‌گوید: این دهه شصتی‌ها هرجا پا گذاشتند، مشکل درست کردند!

این در حالی است که صاحبان اندیشه در حوزه‌ی مطالعات اجتماعی به مسئولان مدیریت بحران توصیه می‌کنند که با متهم کردن این و آن، جامعه را چند قطبی نسازند و در پی شناسایی و سطح بندی راهکار‌ها و اجرای اصلاحات بنیادینِ مطابق با ظرفیت‌ها باشند و از دمیدن بر تنور بحران پرهیز کنند؛ بویژه اینکه جامعه با توجه به افزایش شکاف طبقاتی در دهه ۹۰ به اندازه‌ی کافی چند قطبی شده است. یکی از اقشاری که به واسطه ترویج سیاست «متهم کردن دیگران به ایجاد بحران» آسیب دیده، بازنشستگان هستند. آن‌ها از سوی گروه‌هایی از نمایندگان مجلس به تحت فشار گذاشتن دولت سیزدهم و تشدید کسری بودجه از ناحیه تعهدات دولت‌ها به صندوق‌های بازنشستگی متهم شده‌اند؛ به نحوی که تصویب لایحه دائمی شدن همسان‌سازی حقوق بازنشستگان و افزایش حقوق بازنشستگان به ۹۰ درصد شاغلان همتراز را به تاخیر انداختند تا دولت سیزدهم بر سر کار بیاید، تا به انگیزه‌ی نمایندگان، بر اساس مصالح موجود تصمیم‌گیری کند.

با این حال گزارش «حجت الله عبدالملکی»، وزیر پیشنهادی تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان می‌دهد که عواملی چون، بازدهی نامناسب سرمایه گذاری، حاکمیت مدیران غیر متخصص و انتصاب‌های سیاسی، دست اندازی دولت در شرکت‌ها، بروز نبودن بند‌های حسابرسی صندوق‌ها و انباشته شدن بند‌های حسابرسی، عدم شفافیت کامل در عملکرد شرکت‌های صندوق‌ها، استقراض بیش از حد مجاز از سیستم بانکی، عدم اجرای حاکمیت شرکتی مناسب و متناسب با ساختار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، صندوق‌ها را به سیاه روزی و وابستگی به بودجه کشانده‌اند. همین عوامل و مجموعه‌های از دلایل دیگر، موجب شده که سهم بازنشستگان از کمک‌های دولت در بودجه ۱۴۰۰ بابت اجرای همسان‌سازی به ۱۱۶ هزار میلیارد تومان برسد. این در حالی است که در سال ۹۹ صندوق‌ها، کمک بالغی بر ۴۵.۵ هزار میلیارد تومان از دولت دریافت کرده‌اند؛ البته سازمان تامین اجتماعی کمک دریافت نمی‌کند و منابع ۳۵ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومانی که در سال ۹۹ بابت اجرای همسان سازی و امور دیگر دریافت کرده، مربوط به مطالبات انباشته‌اش بوده است؛ طلبی که دولت باید از بابت اجرای قوانین حمایتی هر سال در بودجه پیش‌بینی و به آن پرداخت کند.

دلایل زیان دیدن صندوق‌ها

با این حساب حدود ۷۹ درصد منابعی که در سال ۹۹ بابت اجرای همسان‌سازی اختصاص داده شده، بدهی تجمیع شده‌ی دولت بود. همچنین در مرداد سال جاری مصوب شد که ۶۹ هزار میلیارد تومان از مطالبات سازمان تامین اجتماعی بعلاوه ۲ هزار میلیارد سهام ترجیحی بابت رد دیون به سازمان واگذار شود. در نتیجه اگر مجلس این میزان رد دیون را به اعتبار اجرای همسان‌سازی بگذارد، باز بیش از ۵۰ درصد از بودجه مرتبط با همسان مربوط به رد دیون دولت است. در نتیجه دولت خرج دست‌اندازی‌های خودش را پرداخت می‌کند؛ در حالی که نمایندگان مجلس آن را به حساب کمک دولت و مخارج بازنشستگان برای دولت می‌گذارند. در محاسبه دلایل وابسته شدن صندوق‌های کشوری، لشکری و فولاد باید به عوامل دیگری مانند کاهشِ بازدهی سرمایه‌گذاری، افزایش سهم بدهی دولت در تولید ناخالص داخلی، افزایش نرخ تورم به بیشتر از ۴۰ درصد، کاهش درآمد‌های صندوق‌ها در حوزه گردشگری به دلیل شیوع سراسری کرونا، افزایش هزینه مبادلات مالی صندوق‌ها با خریداران خارجی به دلیل تحریم‌ها و تصویب نشدن مجموعه‌ی لوایح FATF، وارد نشدن ارز حاصل از صادرات محصولات شرکت‌های وابسته به صندوق‌ها، افزایش تعداد مستمری‌بگیران و کاهش تعداد شاغلان به دلیل کاهش نرخ رشد جمعیت و سیاست‌های بازار کار، افت قیمت نفت، ورشکستگی بنگاه‌های زنجیره‌ی پایین دست تولید و پرداخت طلب صندوق‌ها در قالب سهامی که با سلیقه دولت دستچین می‌شوند، اشاره کرد.

به همین دلایل کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس، بحران صندوق‌های بازنشستگی را به عنوان اَبربحران، در کنار ابربحران هایی، چون خشکسالی و بیابان‌زایی قرار داده‌اند؛ امری که به پیری زودرس صندوق‌ها انجامیده است. با این همه مجلسی‌ها بدون در نظر گرفتن این واقعیت‌ها، افزایش حقوق بازنشستگان را که حتی به واسطه اجرای همسان‌سازی باز هم زیر خط فقر قرار دارد، هدف قرار می‌دهند. آن‌ها می‌گویند که به خاطر اجرای طرح همسان‌سازی حقوق بازنشستگان توسط دولت و براساس آمار‌های رسمی سازمان برنامه و بودجه، متوسط حقوق بازنشستگان تحت پوشش صندوق‌های بازنشستگی کشوری و لشکری در سال گذشته و امسال، مجموعا ۱۲۰ درصد و متوسط حقوق بازنشستگان تحت پوشش تامین اجتماعی در همین دوره زمانی، مجموعا ۱۳۸ درصد افزایش یافته است.
 
دلایل زیان دیدن صندوق‌های بازنشستگی چیست؟

سهم کشوری و لشکری چه میزان است؟

در این میان دو صندوق کشوری و لشکری بیشترین سهم را از بودجه رفاهی بردند. در سال ۹۳ سهم صندوق بازنشستگی کشوری کمتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان و لشکری بیشتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان بود. سال ۹۴ همین نسبت حفظ شد، اما در ۹۵ سهم کشوری به ۲۰ هزار میلیارد تومان و لشکری به ۴۰ هزار میلیارد تومان رسید. در سال ۹۶ سهم هر دو در همین محدوده بیشتر شد، اما در سال ۹۷ سهم کشوری حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان بود و سهم لشکری ۲ برابر این میزان یعنی ۶۰ هزار میلیارد تومان بود. در سال ۹۸ کشوری ۴۰ هزار میلیارد تومان و لشکری بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان سهم بردند. در سال ۹۹ سهم کشوری ۵۰ هزار میلیارد تومان و لشکری ۸۰ هزار میلیارد تومان بود، اما در سال جاری کشوری با ۳۰ هزار میلیارد تومان افزایش به ۸۰ هزار میلیارد تومان و سهم لشکری با ۴۰ هزار میلیارد تومان افزایش به ۱۲۰ هزار میلیارد تومان رسید. در مجموع ۲۰۰ هزار میلیارد تومان از بودجه رفاهی کشور به این ۲ صندوق اختصاص یافته است.

بر اساس ارزیابی سازمان برنامه و بودجه باید در سال ۱۴۰۰، ۷۳ هزار و ۸۵۰ میلیارد تومان صرف اجرای متناسب‌سازی در این دو صندوق شود. همچنین تا پیش از مرداد ۱۴۰۰، ۵۳ هزار میلیارد تومان از محل مطالبات سازمان تامین اجتماعی برای اجرای متناسب سازی به این صندوق اختصاص یافته است که اگر ۶۹ هزار میلیارد تومان دیگر هم که در مرداد ۹۹ منظور شده را لحاظ کنیم به بیش از ۱۲۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ البته در مورد تامین اجتماعی رد دیون در قالب سهام شرکت‌های دولتی صورت می‌گیرد. باید در نظر داشت که مطابق قانون بودجه سال جاری، سهم سازمان تامین اجتماعی ۸۹ هزار میلیارد تومان است که برابر اعلام مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان دیگر ظرفیت افزایش را داراست که حالا باید دید دولت سیزدهم چگونه با سازمان تعامل می‌کند، اما در مجموع روند رشد طلب تامین اجتماعی که بر اساس برخی روایت‌ها به ۴۰۰ هزار میلیارد تومان و بر اساس روایت مدیرعامل سازمان به ۳۶۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد، به طرز بی‌سابقه‌ای در حال افزایش است.

این چه تدبیری است؟

محمدحسن موسیوند (دبیر کانون بازنشستگان و مستمری‌بگیران استان لرستان) با اشاره به نیاز بازنشستگان به ارتقای منزلت‌شان از طریق قدرت مالی صندوق‌ها، به ایلنا، گفت: «بار‌ها به دولت‌ها و نمایندگان متذکر شدیم که صندوق‌ها برای منزلت بخشیدن به بازنشستگان ایجاد شده‌اند و نه برای توسعه مداخله دولت در اقتصاد و اجرای دستورات. صندوق‌ها باید شخصیت حقوقی، مالی و اداری مستقل داشته باشند و از مداخله دولت دور بمانند. صندوق‌های ایران باید مانند تمام صندوق‌های بازنشستگی جهان، از ظرفیت‌هایی که در توسعه‌ی اقتصاد ایجاد می‌شوند، استفاده و ذخایر بازنشستگان را پیش‌خور نکنند، اما امروز دولت‌ها و نمایندگان مجلس با عملکرد خود قدرت صندوق‌ها را از مدیریت آینده به مدیریت امروز و فردا محدود کرده‌اند. صندوق‌ها باید وام بگیرند تا مستمری بازنشستگانشان را پرداخت کنند؛ این چه تدبیری است؟»

مسئولیت دولت سیزدهم

اگر در دولت سیزدهم معضلی که صندوق‌های بازنشستگی را به گریزگاهی برای مدیران سیاسی و ناکارآمد و به محلی برای دور زدن «حاکمیت شرکتی» تبدیل کرده، به عنوان بحران شناسایی نشود و مورد هدف بسته‌های سیاستی با ماهیت اقتصادی و اجتماعی صرف و غیرسیاسی، قرار نگیرد، در آینده، دولت و نیرو‌های سیاسی به صاحبان اصلی صندوق‌ها تبدیل می‌شوند. صندوق‌ها فرصت زیادی برای بحران‌زدایی ندارند؛ چرا که تا یک دهه آینده باید چند برابر میزان فعلی بازنشسته بپذیرند و تامین مخارج زندگی آن‌ها را متناسب با تورم تضمین کنند. قاعدتا این فرصت محدود اگر به درستی پاسخ داده نشود، بختکی که از ناحیه این بحران بر سینه بازنشستگان نشسته، موقعیت خود را تثبیت می‌کند.

شعارسال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته ازایلنا، تاریخ انتشار:۳ شهریور ۱۴۰۰، کدخبر: ۱۱۲۲۰۱۳، www.ilna.news
اخبار مرتبط
خواندنیها و دانستنیها
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین