پایگاه خبری تحلیلی شعار سال

سرویس ویژه نمایندگی لنز و عدسی های عینک ایتالیا در ایران با نام تجاری LTL فعال شد اینجا را ببینید  /  سرویس ویژه بانک پاسارگارد فعال شد / سرویس ویژه شورای انجمنهای علمی ایران را از اینجا ببینید       
کد خبر: ۳۷۲۳۲۰
تاریخ انتشار : ۱۸ بهمن ۱۴۰۰ - ۲۲:۴۳
هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید، اوکراین که در آن زمان با دارا بودن ۵ هزار کلاهک اتمی سومین قدرت اتمی دنیا پس از آمریکا و روسیه بود، سلاح‌های اتمی را در ازای تضمین‌های امنیتی روسیه، ایالات متحده و سایر کشور‌ها برای امحا به روسیه تحویل داد؛ در حالی که ۳۰ سال بعد به دلیل ضعف قدرت نظامی در معرض تهدید حمله نظامی روسیه قرار گرفته است.
شعار سال: این روز‌ها اوکراین زیر سایه تهدید حمله احتمالی روسیه به سر می‌برد و شاید کمتر کسی به یاد آورد که زمانی این کشور پس از استقلال از شوروی سابق سومین قدرت اتمی بزرگ دنیا بود؛ اما حالا روسیه به راحتی می‌تواند بخشی از خاک اوکراین را ضمیمه خود کند (شبه جزیره کریمه) و با استقرار نیرو‌ها در مرز اوکراین، به این کشور ضرب شست نشان دهد.

روزنامه نیویورک تایمز آمریکا با انتشار گزارشی در این باره نوشت: هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید، اوکراین که در آن زمان با دارا بودن ۵ هزار کلاهک اتمی سومین قدرت اتمی دنیا پس از آمریکا و روسیه بود، سلاح‌های اتمی را در ازای تضمین‌های امنیتی روسیه، ایالات متحده و سایر کشور‌ها برای امحا به روسیه تحویل داد؛ در حالی که ۳۰ سال بعد به دلیل ضعف قدرت نظامی در معرض تهدید حمله نظامی روسیه قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش: در پایان جنگ سرد، سومین قدرت هسته‌ای بزرگ روی زمین، بریتانیا، فرانسه یا چین نبودند بلکه اوکراین بود. فروپاشی شوروی در دسامبر ۱۹۹۱، منجر به این شد که اوکراین تازه استقلال یافته تقریبا وارث ۵ هزار کلاهک هسته‌ای مستقر در خاک خود شود. سیلو‌های زیرزمینی در پایگاه‌های نظامی این کشور دارای موشک‌های دوربردی بودند که هر کدام به مراتب قوی‌تر از بمبی بود که هیروشیما را با خاک یکسان کرد. در آن زمان فقط روسیه و آمریکا از اوکراین سلاح هسته‌ای بیشتری داشتند.

حذف این زرادخانه اغلب به عنوان یک دستاورد پیروزمندانه در کنترل تسلیحات مورد ستایش قرار می‌گیرد. دیپلمات‌ها و فعالان صلح، اوکراین را به عنوان یک "شهروند نمونه" در دنیایی مملو از کشور‌های خواهان کسب قدرت هسته ای، معرفی می‌کنند.

اما خلع سلاح اوکراین بدون تنش‌هایی میان دولت و قوای نظامی این کشور انجام نشد. در آن زمان بودند کارشناسان اوکراینی و یا آمریکایی که منطق خلع سلاح سریع اتمی اوکراین را زیر سوال بردند. برخی استدلال می‌کردند که سلاح‌های مرگبار تنها ابزار قابل اعتماد برای جلوگیری از تجاوز روسیه است.

امروزه اوکراین مسیر آسانی برای تولید یا به دست آوردن مواد لازم برای ساخت بمب ندارد. با این حال، شبح هسته‌ای بار دیگر در حال تکان خوردن است، زیرا نیرو‌های روسی این کشور را محاصره کرده و در شرقی‌ترین استان‌های آن جنگی در سایه به راه انداخته اند.

امحا یک سیلو موشکی به جا مانده از دوره شوروی در اوکراین/ ۲۰۰۱/ رویترز
 
پیامد امروزین خلع سلاح اتمی خودخواسته اوکرین در ۳۰ سال پیش

"آندری زاهورودنیوک" وزیر دفاع سابق اوکراین می‌گوید: "ما این قابلیت را بیهوده از دست دادیم. " وی با اشاره به تضمین‌های امنیتی که اوکراین در ازای تسلیحات هسته‌ای خود به دست آورد، افزود: "اکنون، هر بار که کسی به ما پیشنهاد امضای یک نوار کاغذ را می‌دهد، پاسخ این است: "خیلی متشکرم. " مدتی پیش یکی از آن‌ها امضا کردیم. "

تحلیلگران غربی می‌گویند که حال و هوای کنونی اوکراین در اذهان عمومی این کشور این نکته را تداعی کرده که اقدام ۳۰ سال پیش دولت در تحویل کلاهک‌های هسته‌ای به روسیه، چندان عاقلانه نبوده است.

"ماریانا بودجرین" متخصص اوکراین در دانشگاه هاروارد در این باره می‌گوید: "محصول این است: "ما سلاح‌ها را در اختیار داشتیم، آن‌ها را رها کردیم و حالا ببینید چه اتفاقی می‌افتد. " در سطح سیاست دولت اوکراین، من هیچ حرکتی به سمت هر نوع بازنگری نمی‌بینم، اما در سطح عمومی، این یک روایت معتبر است."
"بودجرین" که خود اوکراینی تبار است، در مصاحبه‌ای افزود: "حسرت بخشی از آن است. بخش دیگر آن چیزی است که فرد در اثر بی عدالتی احساس می‌کند. "

در ابتدا دولت اوکراین پس از استقلال عجله زیادی داشت تا تسلیحات دوره شوروی را از خاک خود خارج کند و به قول معروف از شر آن‌ها رهایی یابد. بمب‌ها، گلوله‌های توپخانه، مین‌های زمینی و کلاهک‌های نسبتا کوچک بالای موشک‌های کوتاه‌برد آسان‌ترین جابه‌جایی‌ها بودند، اما جابجایی دشوارتر، موشک‌های دوربردی بودند که می‌توانستند ۱۰۰ تن وزن داشته باشند و ارتفاعی نزدیک به ۹۰ فوتی داشتند.

در ژانویه ۱۹۹۲، یک ماه پس از پایان یافتن اتحاد جماهیر شوروی، رییس جمهوری و وزیر دفاع اوکراین به فرماندهان نظامی و افرادشان دستور دادند که به کشور جدید خودشان (به جای شوروی) اعلام وفاداری کنند - اقدامی که در راستای کنترل اداری بر تسلیحات باقی مانده از دوره شوروی بود.

امحا یک موشک بالستیک بر جای مانده از دوره شوری در اوکراین در سال ۱۹۹۷ در پایگاهی نظامی متعلق به دوره شوروی در ۱۳۵ مایلی شهر کی یف/ آسوشیتدپرس
 
پیامد امروزین خلع سلاح اتمی خودخواسته اوکرین در ۳۰ سال پیش

بسیاری از نظامیان اوکراین از این اقدام امتناع کردند و نظامیانی که نیرو‌های هسته‌ای اوکراین را مدیریت می‌کردند در دوره‌ای از سردرگمی پرتنش درباره سرنوشت زرادخانه و وضعیت عملیاتی آن قرار گرفتند.

"ولادیمیر تولوبکو" فرمانده سابق پایگاه هسته‌ای که پس از استقلال به نمایندگی پارلمان اوکراین انتخاب شده بود، استدلال کرد که "کی یف" هرگز نباید از قدرت اتمی خود دست بکشد. در آوریل ۱۹۹۲، او در پارلمان گفت که برای اوکراین خیلی زود است که خود را یک کشور غیرهسته‌ای اعلام کند و اصرار داشت که باید حداقل برخی از کلاهک‌های دوربرد خود را حفظ کند. او اعلام کرد که یک نیروی موشکی باقیمانده برای "بازدارندگی هر متجاوزی" لازم و کافی است.

موضع او هرگز مورد حمایت گسترده قرار نگرفت.

در تابستان ۱۹۹۳ "جان جی. میرشایمر" نظریه‌پرداز برجسته روابط بین‌الملل در دانشگاه شیکاگو در مطلبی در نشریه " فارین افرز" استدلال کرد که اگر اوکراین بخواهد صلح را (در برابر روسیه) تضمین کند، یک زرادخانه هسته‌ای برای این کشور "ضروری" است. او افزود که این بازدارندگی تضمین می‌کند که روس‌ها " که سابقه بدی در رابطه با اوکراین دارند، برای تسخیر مجدد آن اقدام نکنند. "

این بحث‌ها باعث شد که دولت کی یف در سال ۱۹۹۳ تا آنجا پیش برود که پیشنهاد کنترل عملیاتی موشک‌ها و بمب‌افکن‌های هسته‌ای در خاک خود را بدهد، اما این مهم هرگز محقق نشد و نزدیک به ۵ هزار کلاهک هسته‌ای اوکراین به مدت ۵ سال (تا سال ۱۹۹۶) به مرور به روسیه منتقل شده و امحا شدند.
 
پیامد امروزین خلع سلاح اتمی خودخواسته اوکرین در ۳۰ سال پیش

شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ انتشار: ۱۸ بهمن ۱۴۰۰، کد خبر:۸۲۶۱۶۵، www.asriran.com
اخبار مرتبط
خواندنیها و دانستنیها
نام:
ایمیل:
* نظر:
* :
آخرین اخبار
پربازدیدترین
پربحث ترین