شعار سال: مهراد عباد درباره چگونگی شکل گیری و فعالیت شبکه‌های تراستی در تجارت ایران اظهار کرد، از زمانی که تحریم‌ها علیه ایران شروع و ترامپ از برجام خارج شد، عملا فروش نفت ایران با مشکل روبه رو شد، بازار‌های هدف کاهش پیدا کرد و نقل و انتقال پولی نیز با مشکل مواجه شد. از طرفی دیگر قبلا خود دولت صادرات نفت را انجام می‌داد و عملا بخش خصوص در صادرات نفت و گاز دخالتی نداشته و فقط درصد خیلی محدودی در صنایع پایین دستی نفت و گاز توسط بخش خصوصی انجام می‌شده که میزان بسیار کمی از گردش مالی صنعت نفت ایران را در بر می‌گیرد. از آن جایی که خود دولت در نقل و انتقال پول مشکل داشت و مستقیما نمی‌توانست کالا بفروشد و از طرفی بخش خصوصی قوی در این حوزه وجود نداشت و یا اینکه اعتماد لازم به این بخش نبوده، کاری که در عمل صورت گرفت این بود که فروش نفت را به نهاد‌ها و افراد مختلفی واگذار کردند.

اگر بودجه را ببینیم یک بخشی از فروش نفت در بودجه می‌آید، اما مابقی آن خیلی شفاف نیست که چه اتفاقی برایش می‌افتد. در نتیجه دولت‌ها آمدند از طریق برخی افراد این کار را انجام دادند که به تراستی‌ها مشهور شدند. شاید تا پنج سال پیش اگر کسی اسم «تراستی» را می‌گفت نوعی تابو بود، اما در یکی دو سال اخیر در خبر‌ها و رسانه‌ها زیاد شنیده شده و مسئولان هم آن را عنوان می‌کنند.

برخی صرافی‌ها هم در کنار تراستی‌ها فعال بودند

این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با بیان اینکه موضوع تراستی‌ها حدود یک دهه در تجارت ایران وجود داشته گفت: برای برخی از این افراد حتی دادگاه‌هایی تشکیل شد و متهم شدند و برخی‌شان هم به کسب و کارشان برگشتند، ولی هنوز هم وجود دارند. از طرف دیگر یکسری صراف هم وجود داشتند که نقل و انتقال را از طریق واسطه‌ها انجام می‌دادند و نفت را به شرکت‌های کوچک‌تر می‌فروختند، بنابراین برخی از این صرافی‌ها هم عملا دخیل بودند و در نتیجه بخش زیادی از پول نفت ما که صادر شده بازنگشته است.

فروش نفت به وسیله تراستی‌ها مورد سوء استفاده قرار گرفت

در سال‌های گذشته بسیار شنیده‌ایم که ۶ میلیارد در کره یا در قطر بلوکه شد و یا با کالایی مثل چای با کشور‌های مختلف تهاتر شده است. در پنج - شش سال گذشته وقتی روسای بانک مرکزی می‌خواستند بازار را آرام کنند می‌گفتند این پول‌ها فردا روزی برمی‌گردد ولی در واقع هیچ وقت این پول‌ها برنگشت، اما بخش زیادی از فروش نفت‌مان که توسط افراد حقیقی انجام شده مورد سوء استفاده قرار گرفت، در واقع مسئله این است که بازگرداندن ارز برای آنها هم کار ساده‌ای نیست مگر آنکه بخواهند چمدانی پول را جابه‌جا کنند ولی همان مشکلات سابق نقل و انتقال پول هم برای این افراد وجود دارد چرا که عملا هیچ بانکی کار نمی‌کند. در نتیجه افراد سود جویی در بین این جریانات بودند ولی آنچه مشخص است این موضوع است که دولت و بخش خصوصی هیچ کدام نمی‌توانند به درستی نقل و انتقال پول را انجام دهند، درنتیجه به این مشکل برخورده‌ایم.

عباد با تصریح این موضوع که خوشبختانه دولت چهاردهم در حال برخورد با این گروه‌ها به دلیل هدر رفت منابع و فسادی که وجود داشت است، گفت: بخش خصوصی شاید بتواند فروش نفت را انجام دهد ولی زیرساخت برای آن فراهم نیست و ممکن است مدتی زمان ببرد، چرا که مثلا بخش خصوصی ناوگان حمل و نقل ندارد در نتیجه آنها هم باید همان مسیر تراستی‌ها را بروند. در واقع با تحریم‌های فشرده‌ای که وجود دارد راه را برای همه بسته‌اند و بخش خصوصی به سختی می‌تواند این کار را انجام دهند.

پالایش نفت و گاز و تولید محصولات‌های تک؛ راهکار جایگزین

این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با ارائه راهکاری برای فروش نفت در شرایط تحریمی فعلی گفت: در حال حاضر در ایران هم خام فروشی داریم و هم خام سوزی. یعنی نفت و گازمان را خام صادر می‌کنیم. هرچقدر بتوانیم این نفت و گاز را پالایش کنیم و به موادی تبدیل کنیم که غیرتحریمی هستند فروش‌شان راحت می‌شود و بخش خصوصی در این زمینه فعال است و کلی محصولات نفت و گاز وجود دارد که در ایران تولید نمی‌شود.

ما فقط یکسری محصولات پایین دستی ساده داریم که تکنولوژی آن از ۳۰ سال پیش تولید می‌شده است. بهتر است در این حوزه سرمایه گذاری شود و خیلی از شرکت‌های دانش‌بنیان‌مان وارد حوزه نفت و گاز شوند. در حال حاضر خیلی از شرکت‌های دانش بنیان ما به سمت آی تی رفته‌اند، ولی ظرفیت بالایی در نفت و گاز وجود دارد. باید یکسری کار‌ها انجام شود که شاید یکی از مهمترین آنها این باشد که ارتباط عادی با دنیا برقرار شود تا بتوانیم نفت‌مان را بفروشیم. راه دیگر این است که پالایش بیشتری از نفت و گاز صورت بگیرد تا بتوانیم محصولات «های تک» از آنها استخراج کنیم.

پایگاه تحلیلی خبری شعار سال با اندکی اضافات و تلخیص، برگرفته از ایسنا. کد خبر: ۱۴۰۴۱۰۲۳۱۳۲۵۲. تاریخ انتشار: ۲۳ دی ماه ۱۴۰۴. https://www.isna.ir.