شعار سال: با ورود فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی به زندگی کودکان و اساسا تمامی اقشار ، مردم کشور ما نیز با موجی از آگاهی و اطلاعات درست و نادرست جنسی مواجه می‌شوند. در این میان آسیب‌پذیرترین گروه مخاطب این وسایل مدرن ارتباطی، کودکان هستند که بنا بر اقتضای سن خود کنجکاوی‌های بسیاری پیرامون مسائل جنسی دارند، اما از کمترین آگاهی و پیش ­زمینه ذهنی برخوردارند. آموزش جنسی شامل برنامه‌ها و سیاست‌هایی است که به افراد در سنین کودکی آموزش‌هایی در خصوص اندام جنسی، عملکرد اندام‌های جنسی، شیوه‌های حفظ سلامت جنسی، پیشگیری از آزار جنسی و مواردی از این دست داده می‌شود.در مقابل در بحث تربیت جنسی، به شیوه های و الگوهای آشنایی با نفس و روش های کنترل و جهت دهی بدان پرداخته می شود. هرچند که باید اذعان نمود، در سطح جامعه، آموزش و تربیت جنسی، یکی فرض می شوند.

هدف از تربیت جنسی کودکان و نوجوانان

در مسیر رشد و تحول کودکان، باید بستری فراهم شود تا اطلاعات و آموزش‌های مناسب و متناسب سن خود را دریافت کنند تا بتوانند تکالیف رشدی دوره‌های مختلف زندگی را با موفقیت پشت سر بگذارند. در این مسیر شاید یکی از مهمترین نیاز‌های آموزشی کودکان و نوجوانان، آگاه­ شدن از رشد و تحولات جنسی، انگیزه‌ها، نگرش‌ها، باور‌های جنسی و نحوه‌ مدیریت رفتار‌های جنسی باشد که در قالب «تربیت جنسی» تبلور می‌یابد. والدین در رشد و سلامت جنسی و شکل‌گیری اعتماد‌به‌نفس کودکان در آینده، نقش مهمی ایفا می‌کنند و باید سعی کنند که با شناخت مراحل رشد جنسی، آداب تربیتی مرسوم در فرهنگ و جامعه‌ خود را به فرزندان شان منتقل کنند و پاسخگوی سوال‌ها و کنجکاوی‌های آنها باشند تا از وقوع پیامد‌های مجرمانه و اخلاقی در آینده جلوگیری کنند.

زمان تربیت جنسی کودکان و نوجوانان

زمان تربیت جنسی کودکان را سوال‌های کودک تعیین می‌کند؛ سوال‌هایی از قبیل «مرا از کجا آورده‌ای؟» و «نوزاد از کجا می‌آید؟» زمانی‌که کودک درباره‌ مسائل جنسی کنجکاوی به خرج می‌دهد و سوال می‌کند، بهترین زمان گفت‌و‌گو درباره‌ی موضوعات جنسی است. از این رو پاسخ‌های مناسب والدین به اینگونه سوالات کودک، منجر به کاهش چالش‌های آنها در دوران بلوغ می‌شود؛ بنابراین هیچ استانداردی غیر از آنچه کودک با سوال‌هایش تعیین می‌کند، برای آموزش جنسی وجود ندارد.

نحوه‌ صحیح انتقال دانش جنسی به کودک

برای آموزش به کودک و انتقال اطلاعات جنسی مناسب به او به دو صورت، می‌توان عمل کرد:

*** آموزش مستقیم: بر اساس سن کودک، اطلاعات جنسی با کلمات ساده و قابل درک بیان می‌شود.

*** آموزش غیرمستقیم: آموزش‌های غیرمستقیم در دوره‌ کودکی مناسب‌تر و مؤثرتر است. مانند: تولیدمثل گل‌وگیاه و جانوران.

آموزش‌های اولیه جنسی به کودکان

آموزش‌هایی که لازم است توسط والدین به فرزندان آموزش داده شود:

*** آموزش تفاوت‌های دو جنس

*** در زدن برای ورود به اتاق­ خواب

*** آموزش مفهوم نقاط خصوصی بدن یا حریم خصوصی

*** قواعد بازی با همسالان و دکتربازی

مواردی که باید والدین با آگاهی کامل به آن­ها عمل کنند

رفتار جنسی والدین به­ عنوان الگو برای پیدایش تدریجی تمایلات جنسی و جلوگیری از بیداری جنسی در کودکان بسیار تعیین‌کننده است. والدین الگویی هستند که فرزندان نحوه‌ برخورد و رفتار با جسم و جنسیت خود و دیگران را از آنها می‌آموزند و باید بدانند تمامی کار‌هایی که انجام می‌دهند، بر فرزندانشان تأثیر می‌گذارد.

علاوه بر پوشش مناسب در حضور کودکان، والدین باید از این رفتار‌ها در حضور فرزندان پرهیز کنند:

پرهیز از دیدن فیلم‌های نامناسب: از دیدن فیلم‌هایی که در آن زنان و مردان با پوشش‌های نامناسب، عریان و نیمه‌عریان، روابط و رفتار‌های زننده، رقص‌های تحریک‌آمیز، معاشقه و روابط جنسی را به نمایش می‌گذارند، در حضور کودکان خودداری کنید.

پرهیز والدین از شوخی‌های رکیک و زننده: در حضور کودکان از ایما و اشاره‌ها، کنایه‌های جنسی، لمس و در آغوش کشیدن همدیگر که معنی جنسی بدهد، خودداری کنید.

پرهیز از انجام عمل جنسی در برابر فرزندان: والدین باید از انجام عمل زناشویی در جایی­ که کودکان نیز حضور دارند و می‌توانند آن را درک کنند، جلوگیری کنند تا از تحریکات جنسی آنها خودداری شود. این خودداری باید از دوران نوزادی تا سنین نوجوانی و بعد از آن انجام شود. چرا که مشاهده‌ رابطه‌ی جنسی بزرگسالان در سنین پایین توسط کودکان، آنها را به این نتیجه می‌رساند که عمل جنسی نوعی سوء‌رفتار یا تجاوز است و کودک این عمل را نوعی رفتار سادیسمی تعبیر می‌کند.

اجازه گرفتن فرزندان برای ورود به اتاق والدین: با توجه به ذهن پرسشگر کودک، نباید هیچ‌گونه زمینه‌ انحراف را در آنها به­ وجود بیاورید. حتی لباس‌خواب یا وضعیت خاص والدین در رختخواب می‌تواند فکر کودک را به خود مشغول کند. ورود کودک به اتاق والدین باید با آموزش‌های لازم مدیریت شود.

پرهیز از اعمال خشونت در صورت مشاهده‌ خودارضایی کودکان: در صورت مشاهده‌ خودارضایی کودکان یا اقدام آنها به لمس اندام جنسی‌شان، به هیچ عنوان خشونت به خرج ندهید و تلاش کنید از طریق بازی کردن و… حواس آنها را پرت کنید.

پرهیز از دست زدن به عضو جنسی کودک: برخی از خانواده‌ها و گاهی پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها برای شوخی با کودک، به آلت کودک دست ­زده و از واژه‌ خاصی در مورد آن استفاده می‌کنند. این عمل برای کودک مخرب و آسیب‌رسان است.

جداسازی بستر کودکان از خواهر برادرهای شان

اصل گفت‌و‌گو در آموزش تربیت جنسی به کودکان و نوجوانان

شنونده خوبی باشید و اجازه دهید فرزندتان در کمال آرامش سوالات خود را مطرح کند.

صبور باشید.

احساسات کودک را درک کنید.

به او نشان دهید از این‌که سوالات شان را با شما مطرح کرده‌اند، خوشحال هستید.

بعضی کودکان از این‌که شروع‌کننده باشند خجالت می‌کشند، در این مواقع شما پیش‌قدم شوید.

جواب‌ها ساده، روشن و متناسب با سطح رشد و سن کودکان باشد.

کودک را به خاطر سوال‌هایش تحقیر و سرزنش نکنید.

در توضیحات خود، اصطلاحات و لغت‌های مناسب و صحیح به کار ببرید.

فقط کتاب‌هایی را در اختیار فرزندتان قرار دهید که خودتان آنها را قبلا مطالعه کرده‌اید و درباره‌ آنها نظر مثبتی داشته‌اید.

برای توضیح چارچوب‌های روند تولیدمثل به کودک، نحوه‌ بیان خود را تمرین کنید. این کار سبب می‌شود تا با اطمینان بیشتری به پرسش‌های فرزندتان پاسخ دهید.

برای آن­‌که به کنه تخیلات یا پیش‌آگاهی‌های فرزندتان پی ببرید، به جای جواب دادن به او، طرح سوال می‌تواند مفید و موثر واقع شود؛ مثلا از کودک بپرسید: «خودت چه فکری می‌کنی؟ به نظر تو بچه‌های کوچولو از کجا می‌آیند؟» این پرسش‌ها کار را ساده‌تر می‌کند و می‌توانید مسئله را از منظر کودک بررسی کنید.

سخن آخر

پدر و مادر آگاه می‌دانند که تربیت جنسی کارآمد، نه ­تنها احتمال خطراتی مثل سوء‌استفاده‌ی جنسی را برای فرزندان شان در جامعه‌ امروزی کمتر می‌کند، بلکه او را برای زندگی سالم آماده خواهد کرد و یک کودک با اعتماد‌به‌نفس بالا را به جامعه می‌بخشند. چرا که بسیاری از مشکلات موجود بین افراد در رابطه‌ عاطفی و زناشویی ناشی از عدم تربیت صحیح جنسی و غفلت از آن در دوران کودکی است.

اصولا این افراد در سنین بالاتر با وجود رابطه‌ عمیق عاطفی، احساس رضایت­مندی نمی‌کنند و توانایی برقراری یک رابطه‌ جنسی لذت‌بخش را ندارند. بنابراین، پدر و مادری که به تربیت جنسی فرزندشان اهمیت می‌دهند، سلامت روانی و جنسی او را در دوران کودکی و بزرگسالی تضمین کرده‌اند. 

پایگاه تحلیلی خبری شعار سال با اندکی اضافات و تلخسص، برگرفته از عصر ایران (برگرفته از نیک آرام). کد خبر: ۱۱۳۲۰۷۴. منتشره در تاریخ ۲۳ دی ماه ۱۴۰۴. https://www.asriran.com.